Zabiegi z wykorzystaniem kwasu hialuronowego należą do najpopularniejszych procedur medycyny estetycznej. Preparaty na bazie kwasu hialuronowego wykorzystywane są m.in. do powiększania i modelowania ust, wypełniania zmarszczek, modelowania policzków, brody czy linii żuchwy oraz korekcji określonych defektów estetycznych.
Popularność zabiegu może jednak powodować mylne przekonanie, że jest on całkowicie pozbawiony ryzyka. Nieprawidłowo wykonana procedura może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych i estetycznych.
Powstaje wówczas zasadnicze pytanie:
czy każde powikłanie po podaniu kwasu hialuronowego oznacza odpowiedzialność osoby wykonującej zabieg albo kliniki?
Nie, sam fakt wystąpienia powikłania nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności. Kluczowe znaczenie ma ustalenie dlaczego doszło do szkody, czy zabieg został przeprowadzony prawidłowo, czy pacjent został właściwie zakwalifikowany i poinformowany o ryzyku oraz czy po wystąpieniu komplikacji podjęto odpowiednie działania.
W określonych przypadkach pacjent może dochodzić m.in. zadośćuczynienia, odszkodowania oraz zwrotu kosztów leczenia naprawczego.
Jakie powikłania mogą wystąpić po podaniu kwasu hialuronowego?
Część następstw zabiegu może mieć charakter przejściowy i nie musi świadczyć o jego nieprawidłowym wykonaniu. Do stosunkowo typowych reakcji pozabiegowych mogą należeć m.in. obrzęk, zaczerwienienie, tkliwość czy niewielkie zasinienia.
Znacznie poważniejszy problem pojawia się wtedy, gdy dochodzi do komplikacji wymagających leczenia albo powodujących trwały lub długotrwały uszczerbek.
W praktyce spory dotyczące zabiegów z wykorzystaniem kwasu hialuronowego mogą wiązać się m.in. z:
- znaczną asymetrią,
- powstaniem grudek i nierówności,
- przemieszczeniem się preparatu,
- przewlekłym obrzękiem,
- reakcją zapalną,
- zakażeniem,
- powstaniem blizn,
- uszkodzeniem tkanek,
- zaburzeniami ukrwienia,
- martwicą,
- trwałym oszpeceniem,
- koniecznością rozpuszczenia preparatu,
- koniecznością dalszego leczenia specjalistycznego.
Szczególne znaczenie mają przypadki powikłań naczyniowych, ponieważ mogą wymagać szybkiego rozpoznania i wdrożenia właściwego postępowania.
Powikłanie czy błąd – gdzie przebiega granica?
To jedno z najważniejszych zagadnień w sprawach dotyczących medycyny estetycznej, nie każde niepożądane następstwo zabiegu jest błędem.
Nawet prawidłowo wykonana procedura może wiązać się z określonym ryzykiem. Jeżeli osoba wykonująca zabieg zachowała wymagany standard postępowania, pacjent został prawidłowo zakwalifikowany, zabieg przeprowadzono zgodnie z aktualną wiedzą, a komplikację prawidłowo rozpoznano i leczono, samo jej wystąpienie nie musi uzasadniać roszczeń.
Sytuacja wygląda inaczej, gdy szkoda pozostaje w związku z nieprawidłowym działaniem lub zaniechaniem osoby wykonującej zabieg albo kliniki.
Odpowiedzialność może być rozważana przykładowo wtedy, gdy doszło do:
1. Nieprawidłowej kwalifikacji do zabiegu
Przed wykonaniem procedury należy ocenić, czy w przypadku konkretnego pacjenta istnieją okoliczności mające znaczenie dla bezpieczeństwa zabiegu. Pominięcie istotnych przeciwwskazań może mieć znaczenie dla oceny odpowiedzialności.
2. Nieprawidłowej techniki wykonania zabiegu
Znaczenie mogą mieć m.in. miejsce i sposób podania preparatu, ilość zastosowanego produktu, znajomość anatomii obszaru poddawanego zabiegowi oraz sposób reagowania na pojawiające się objawy.
3. Użycia niewłaściwego lub wadliwego preparatu
W konkretnym przypadku konieczne może być ustalenie, jaki dokładnie produkt zastosowano, jaka była jego seria, termin ważności, pochodzenie oraz czy był właściwie przechowywany.
4. Braku właściwej reakcji na powikłanie
Nieprawidłowość nie musi nastąpić podczas samego podania preparatu. Odpowiedzialność może powstać również wtedy, gdy pierwsze niepokojące objawy zostały zignorowane albo pomoc udzielona została zbyt późno.
5. Nieudzielenia pacjentowi właściwej informacji przed zabiegiem
Pacjent powinien mieć możliwość podjęcia świadomej decyzji. Prawo pacjenta do informacji obejmuje m.in. informacje dotyczące proponowanych metod oraz dających się przewidzieć następstw ich zastosowania albo zaniechania.
Czy podpisanie zgody na zabieg zwalnia klinikę z odpowiedzialności?
Nie.
Jest to szczególnie istotne w sprawach dotyczących medycyny estetycznej.
Podpisanie formularza zatytułowanego „zgoda na zabieg” nie oznacza, że pacjent zrzeka się prawa do dochodzenia roszczeń w razie nieprawidłowego wykonania procedury.
Zgoda powinna być przede wszystkim świadoma. Oznacza to, że przed jej wyrażeniem pacjent powinien otrzymać zrozumiałe informacje pozwalające mu ocenić proponowane postępowanie i związane z nim przewidywalne następstwa. Ustawa o prawach pacjenta gwarantuje zarówno prawo do informacji, jak i prawo do wyrażenia zgody na świadczenie zdrowotne.
Rzecznik Praw Pacjenta wskazuje również, że samo przedstawienie pacjentowi do podpisu szablonowego formularza nie zastępuje właściwego procesu informowania.
Co równie ważne, zgoda na ryzyko zabiegu nie jest zgodą na jego błędne wykonanie.
Jeżeli więc pacjent został poinformowany, że po zabiegu może wystąpić określone powikłanie, nie oznacza to automatycznie, że klinika nie odpowiada, gdy do tego powikłania doszło na skutek nieprawidłowego postępowania.
Kiedy klinika może odpowiadać za osobę wykonującą zabieg?
W sprawach dotyczących medycyny estetycznej bardzo ważne jest ustalenie, z kim pacjent faktycznie zawarł umowę i kto wykonywał zabieg.
Inaczej może wyglądać odpowiedzialność osoby, która bezpośrednio wykonała procedurę, a inaczej odpowiedzialność podmiotu prowadzącego klinikę.
W zależności od konkretnego stosunku prawnego podstawę odpowiedzialności mogą stanowić m.in. przepisy dotyczące odpowiedzialności deliktowej oraz kontraktowej.
Kodeks cywilny przewiduje również odpowiedzialność dłużnika za działania i zaniechania osób, z których pomocą wykonuje on swoje zobowiązanie albo którym wykonanie zobowiązania powierza. Wynika to z art. 474 k.c.
Dlatego w konkretnej sprawie nie należy automatycznie zakładać, że roszczenie może zostać skierowane wyłącznie przeciwko osobie, która fizycznie wykonała iniekcję.
Jakich roszczeń może dochodzić pacjent?
Zakres roszczeń zależy od skutków konkretnego zdarzenia.
1. Zadośćuczynienie za krzywdę
Jeżeli wskutek nieprawidłowo wykonanego zabiegu doszło do uszkodzenia ciała albo rozstroju zdrowia, pacjent może dochodzić odpowiedniej kwoty tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Przy określaniu jego wysokości znaczenie mogą mieć m.in.:
- charakter i rozmiar obrażeń,
- natężenie i czas trwania bólu,
- długość leczenia,
- konieczność kolejnych zabiegów,
- trwałość następstw,
- blizny lub oszpecenie,
- wpływ wyglądu na codzienne funkcjonowanie,
- ograniczenia w życiu osobistym i zawodowym.
Podstawę takiego roszczenia stanowią w szczególności art. 444 i 445 k.c.
2. Zwrot kosztów leczenia
Odszkodowanie może obejmować uzasadnione koszty pozostające w związku ze szkodą, w tym – zależnie od okoliczności – koszty konsultacji specjalistycznych, badań, leków czy leczenia naprawczego.
Art. 444 § 1 k.c. stanowi, że w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty.
3. Utracone dochody
Jeżeli stan zdrowia po zabiegu spowodował czasową niezdolność do wykonywania pracy lub prowadzenia działalności gospodarczej, w odpowiednich okolicznościach możliwe jest dochodzenie również szkody majątkowej wynikającej z utraconych zarobków.
4. Renta
Przy szczególnie poważnych i trwałych następstwach zastosowanie może znaleźć art. 444 § 2 k.c., przewidujący rentę m.in. wtedy, gdy poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy albo zwiększyły się jego potrzeby.
5. Zadośćuczynienie za naruszenie praw pacjenta
W określonych sprawach niezależnego znaczenia może nabrać naruszenie praw pacjenta, np. prawa do informacji.
Sąd Najwyższy wskazywał, że roszczenie związane z naruszeniem praw pacjenta oraz zadośćuczynienie za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia mają odrębny charakter. Oznacza to, że problem prawidłowego poinformowania pacjenta może wymagać samodzielnej oceny, niezależnie od oceny samego skutku zabiegu.
Jak udowodnić, że zabieg z kwasem hialuronowym został wykonany nieprawidłowo?
W sprawach dotyczących medycyny estetycznej kluczowe znaczenie ma materiał dowodowy.
Po wystąpieniu komplikacji warto zabezpieczyć przede wszystkim:
- dokumentację dotyczącą wykonanego zabiegu,
- formularz zgody,
- ankietę medyczną lub kwalifikacyjną,
- informacje o wykorzystanym preparacie,
- rachunek, fakturę albo potwierdzenie płatności,
- zdjęcia wykonane przed zabiegiem,
- zdjęcia dokumentujące kolejne etapy powikłania,
- korespondencję z kliniką,
- wiadomości SMS i komunikatory,
- zalecenia pozabiegowe,
- dokumentację późniejszego leczenia,
- wyniki badań,
- rachunki i faktury związane z leczeniem naprawczym.
Szczególnie przydatne może być wykonywanie zdjęć chronologicznie, tak aby możliwe było późniejsze odtworzenie rozwoju zmian.
Czy potrzebna będzie opinia biegłego?
W wielu sprawach – tak.
Sąd zazwyczaj nie posiada wiedzy specjalistycznej pozwalającej samodzielnie rozstrzygnąć, czy sposób przeprowadzenia konkretnej procedury odpowiadał wymaganym standardom.
Dlatego istotnym dowodem może być opinia biegłego odpowiedniej specjalności.
Biegły może oceniać m.in.:
- prawidłowość kwalifikacji pacjenta,
- prawidłowość zastosowanej procedury,
- zgodność postępowania ze standardami wiedzy,
- charakter powstałego powikłania,
- prawidłowość reakcji na pierwsze objawy,
- związek między postępowaniem osoby wykonującej zabieg a szkodą,
- charakter i trwałość następstw zdrowotnych.
Co zrobić bezpośrednio po wystąpieniu niepokojących objawów?
Pierwszeństwo powinno mieć zdrowie pacjenta, a nie przygotowywanie przyszłego procesu.
W razie niepokojących, gwałtownych lub nasilających się objawów należy niezwłocznie skorzystać z odpowiedniej pomocy medycznej.
Jednocześnie – gdy pozwala na to sytuacja – warto zabezpieczać dokumentację przebiegu zdarzenia.
Praktycznie można:
1. wykonać zdjęcia zmian,
2. zachować całą korespondencję z kliniką,
3. zwrócić się o dokumentację dotyczącą zabiegu,
4. ustalić nazwę i dane zastosowanego preparatu,
5. zachować dokumentację leczenia naprawczego,
6. gromadzić rachunki i faktury,
7. zapisywać daty konsultacji oraz przebieg dolegliwości.
Nie należy opierać całej dokumentacji wyłącznie na zdjęciach wykonanych bezpośrednio po zabiegu. W sprawie sądowej bardzo istotne może być pokazanie zmiany stanu pacjenta w czasie.
Kogo pozwać – lekarza, osobę wykonującą zabieg czy klinikę?
Odpowiedź wymaga analizy konkretnej sprawy.
Należy ustalić przede wszystkim:
- kto wykonywał zabieg,
- w jakim charakterze działała ta osoba,
- z kim pacjent zawarł umowę,
- kto przyjął płatność,
- jaki podmiot widnieje na rachunku lub fakturze,
- kto prowadził dokumentację,
- czy podmiot posiada ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej,
- jaki był stosunek prawny pomiędzy kliniką a osobą wykonującą procedurę.
Dopiero po przeanalizowaniu tych okoliczności można prawidłowo określić podmiot lub podmioty, przeciwko którym powinny zostać skierowane roszczenia.
Czy nieudany efekt estetyczny wystarczy do uzyskania odszkodowania?
Nie zawsze.
Niezadowolenie z efektu estetycznego samo w sobie nie jest automatycznie równoznaczne z błędem.
Inaczej należy jednak ocenić sytuację, gdy rezultat pozostaje w związku z nieprawidłowym wykonaniem zabiegu, zastosowaniem niewłaściwej techniki, błędną kwalifikacją, użyciem niewłaściwego preparatu albo innym zawinionym zachowaniem.
Znaczenie może mieć również treść umowy oraz sposób przedstawienia pacjentowi oczekiwanego rezultatu zabiegu.
Każda taka sprawa wymaga więc indywidualnej analizy.
Powikłania po kwasie hialuronowym – kiedy warto skonsultować sprawę z adwokatem?
Analizę prawną warto rozważyć szczególnie wtedy, gdy:
- powikłania mają poważny lub długotrwały charakter,
- doszło do martwicy lub innego uszkodzenia tkanek,
- konieczne było leczenie naprawcze,
- pozostały blizny albo trwałe zmiany wyglądu,
- klinika bagatelizowała zgłaszane objawy,
- pacjent nie został poinformowany o istotnym ryzyku,
- pojawiają się wątpliwości dotyczące kwalifikacji osoby wykonującej zabieg,
- klinika odmawia wydania dokumentacji,
- konieczne było poniesienie znacznych kosztów dalszego leczenia.
Wczesna analiza dokumentów pozwala ustalić, jakie dowody należy zabezpieczyć i przeciwko komu mogą być kierowane roszczenia.
Adwokat od błędów medycyny estetycznej – Wrocław
Sprawy dotyczące powikłań po kwasie hialuronowym wymagają połączenia analizy prawnej z oceną dokumentacji medycznej i okoliczności konkretnego zabiegu.
Kluczowe jest ustalenie nie tylko tego, jaki był skutek zabiegu, lecz przede wszystkim dlaczego do niego doszło.
W ramach prowadzenia spraw dotyczących błędów medycyny estetycznej możliwa jest w szczególności analiza dokumentacji, ustalenie potencjalnych podmiotów odpowiedzialnych, określenie zakresu roszczeń, przygotowanie wezwania do zapłaty, prowadzenie negocjacji z kliniką lub ubezpieczycielem oraz dochodzenie roszczeń przed sądem.
Najważniejsze jest ustalenie:
• czy pacjent został prawidłowo zakwalifikowany do zabiegu,
• czy otrzymał pełną i zrozumiałą informację,
• czy zabieg został wykonany prawidłowo,
• czy zastosowano właściwy preparat,
• czy właściwie zareagowano na pierwsze objawy powikłania,
• czy pomiędzy nieprawidłowym postępowaniem a szkodą istnieje związek przyczynowy.
Jeżeli powikłanie było następstwem zawinionego działania lub zaniechania, pacjent może – zależnie od okoliczności konkretnej sprawy – dochodzić odszkodowania, zwrotu kosztów leczenia, zadośćuczynienia, a w poważniejszych przypadkach także renty.
Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej analizy dokumentacji i przebiegu leczenia.
Powikłania po kwasie hialuronowym – odszkodowanie | Adwokat Wrocław
Ważne!!! Powikłanie po podaniu kwasu hialuronowego nie zawsze oznacza błąd, ale również samo określenie danego następstwa jako „powikłania” nie zwalnia automatycznie kliniki z odpowiedzialności.
Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu
Adwokat Wrocław
Karol Sobkowiak
tel. 515 585 052
ADWOKAT WROCŁAW – ADWOKAT LUBIN – ADWOKAT OLEŚNICA – ADWOKAT WOŁÓW – ADWOKAT TRZEBNICA – ADWOKAT OŁAWA – ADWOKAT KOŁO – ADWOKAT ŚRODA ŚLĄSKA – ADWOKAT KALISZ – ADWOKAT OSTRÓW WLKP – ADWOKAT KONIN – ADWOKAT JELENIA GÓRA – ADWOKAT MILICZ