Zabiegi medycyny estetycznej stały się powszechnie dostępne. Wypełnianie zmarszczek kwasem hialuronowym, toksyna botulinowa, mezoterapia, zabiegi laserowe, lipoliza, modelowanie ust czy bardziej inwazyjne procedury mające poprawić wygląd są wykonywane każdego dnia w gabinetach i klinikach.
Niestety nie każdy zabieg medycyny estetycznej kończy się oczekiwanym rezultatem. Powikłania mogą prowadzić nie tylko do niezadowolenia z efektu estetycznego, lecz również do poważnych następstw zdrowotnych: blizn, martwicy tkanek, zakażeń, uszkodzenia nerwów, asymetrii, trwałego oszpecenia czy konieczności przeprowadzenia kolejnych zabiegów naprawczych.
Powstaje wówczas zasadnicze pytanie:
czy po nieudanym zabiegu medycyny estetycznej można żądać odszkodowania i zadośćuczynienia?
Odpowiedź brzmi: tak – jeżeli spełnione są przesłanki odpowiedzialności cywilnej osoby wykonującej zabieg albo podmiotu, w ramach którego zabieg został przeprowadzony.
Nie oznacza to jednak, że każde niezadowolenie z efektu zabiegu automatycznie uzasadnia roszczenie. Kluczowe znaczenie ma ustalenie, dlaczego zabieg zakończył się niepowodzeniem, czy został wykonany prawidłowo oraz czy pacjent został właściwie poinformowany o jego ryzyku.
NIEUDANY ZABIEG A BŁĄD MEDYCZNY – TO NIE ZAWSZE JEST TO SAMO
Pierwszą kwestią wymagającą wyjaśnienia jest odróżnienie niepożądanego rezultatu zabiegu od zawinionego działania osoby, która go przeprowadziła.
Samo wystąpienie powikłania nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności. Niektóre komplikacje mogą bowiem wystąpić nawet wtedy, gdy procedura została przeprowadzona prawidłowo, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i przy zachowaniu wymaganej staranności. Odpowiedzialność może natomiast powstać w szczególności wtedy, gdy szkoda jest następstwem:
- nieprawidłowej kwalifikacji pacjenta do zabiegu,
- niezebrania odpowiedniego wywiadu medycznego,
- nieuwzględnienia przeciwwskazań,
- zastosowania niewłaściwego preparatu,
- podania preparatu w niewłaściwym miejscu albo w niewłaściwej ilości,
- błędnej techniki wykonania zabiegu,
- naruszenia zasad aseptyki,
- niewłaściwego postępowania po wystąpieniu powikłań,
- zbyt późnego rozpoznania komplikacji,
- braku odpowiedniej reakcji na zgłaszane przez pacjenta dolegliwości,
- wykonania zabiegu bez prawidłowo udzielonej zgody pacjenta,
- nieudzielenia pacjentowi odpowiedniej informacji o ryzyku zabiegu.
W przypadku świadczeń wykonywanych przez lekarza istotny jest m.in. art. 4 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, nakazujący wykonywanie zawodu zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami oraz z należytą starannością.
JAKIE ROSZCZENIA MOGĄ PRZYSŁUGIWAĆ PO NIEUDANYM ZABIEGU MEDYCYNY ESTETYCZNEJ?
W zależności od okoliczności konkretnej sprawy pacjent może dochodzić kilku różnych roszczeń przed sądem cywilnym.
Najważniejsze z nich to:
odszkodowanie – rekompensujące poniesione straty majątkowe,
zadośćuczynienie – rekompensujące krzywdę, cierpienie fizyczne i psychiczne,
zadośćuczynienie za naruszenie praw pacjenta – jeżeli doszło np. do naruszenia prawa do informacji lub świadomej zgody,
a w przypadkach poważnego i trwałego uszczerbku na zdrowiu również dalsze roszczenia związane ze zwiększonymi potrzebami lub utratą możliwości zarobkowych.
Co istotne, poszczególne podstawy odpowiedzialności wymagają odrębnej analizy. W praktyce nie należy zatem ograniczać sprawy wyłącznie do pytania, czy „zabieg został źle wykonany”.
CZEGO MOŻNA ŻĄDAĆ W RAMACH ODSZKODOWANIA?
Odszkodowanie powinno co do zasady pokryć uzasadnione koszty pozostające w związku ze szkodą. Po nieudanym zabiegu medycyny estetycznej mogą to być przykładowo:
- koszty konsultacji lekarskich,
- koszty leczenia powikłań,
- koszty leków i środków opatrunkowych,
- koszty badań diagnostycznych,
- koszty zabiegów naprawczych,
- koszty kolejnych operacji,
- koszty rehabilitacji,
- koszty pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej, jeżeli jest ona uzasadniona następstwami zdarzenia,
- uzasadnione koszty dojazdów do placówek medycznych,
- utracone dochody wynikające z niezdolności do pracy.
Dlatego już od momentu wystąpienia komplikacji warto zachowywać faktury, rachunki, paragony, recepty, wyniki badań oraz dokumentację kolejnych konsultacji medycznych.
ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA BÓL, CIERPIENIE I OSZPECENIE
Oprócz szkody majątkowej może powstać krzywda, której nie można wyrazić wyłącznie za pomocą rachunków za leczenie. Zadośćuczynienie ma charakter pieniężnej rekompensaty za negatywne następstwa zdarzenia.
Przy określaniu jego wysokości znaczenie mogą mieć m.in.:
- intensywność i długość bólu,
- czas leczenia,
- liczba koniecznych zabiegów naprawczych,
- trwałość następstw,
- powstanie blizn,
- oszpecenie,
- lokalizacja zmian – zwłaszcza na twarzy,
- wpływ uszkodzenia na codzienne funkcjonowanie,
- wpływ na życie zawodowe i społeczne,
- cierpienie psychiczne,
- wiek poszkodowanej osoby,
- rokowania na przyszłość.
W sprawach dotyczących medycyny estetycznej aspekt psychiczny może mieć szczególne znaczenie. Pacjent poddaje się przecież procedurze właśnie po to, aby poprawić określony element wyglądu. Jeżeli rezultatem jest trwała deformacja, asymetria lub widoczna blizna, konsekwencje mogą istotnie wykraczać poza sam fizyczny uszczerbek.
BRAK OCZEKIWANEGO EFEKTU ESTETYCZNEGO – CZY TO WYSTARCZY DO UZYSKANIA ODSZKODOWANIA?
Nie zawsze sprawa może wyglądać aż tak prosto.
Jeżeli zabieg został wykonany prawidłowo, pacjent został prawidłowo zakwalifikowany i należycie poinformowany, a niezadowalający rezultat mieści się w granicach znanego ryzyka, samo niezadowolenie pacjenta może być niewystarczające do wykazania odpowiedzialności.
Sytuacja wygląda inaczej, gdy efekt jest konsekwencją nieprawidłowego wykonania zabiegu albo gdy klinika lub osoba wykonująca zabieg zobowiązała się do osiągnięcia konkretnie określonego rezultatu.
Dlatego w takich sprawach szczególnego znaczenia mogą nabrać również:
umowa, regulamin kliniki, formularze przekazane przed zabiegiem, korespondencja SMS lub e-mail, wiadomości w komunikatorach oraz treść reklamy lub indywidualnych zapewnień składanych pacjentowi.
Nie należy więc usuwać korespondencji prowadzonej z gabinetem przed i po zabiegu.
ZGODA NA ZABIEG NIE OZNACZA ZGODY NA BŁĄD LEKARZA
Jednym z najczęstszych argumentów pojawiających się w sporach jest stwierdzenie:
„Pacjent podpisał zgodę na zabieg i wiedział, że mogą wystąpić powikłania”.
Samo podpisanie formularza nie zwalnia jednak automatycznie osoby wykonującej zabieg z odpowiedzialności. Zgoda pacjenta powinna być świadoma i poprzedzona odpowiednią informacją.
CZY PODPISANY FORMULARZ ZGODY CHRONI KLINIKĘ MEDYCYNY ESTETYCZNEJ?
Nie można sprowadzać świadomej zgody do podpisu pod standardowym formularzem. Istotne jest m.in. to, jakie informacje rzeczywiście przekazano pacjentowi przed zabiegiem.
W konkretnej sprawie znaczenie może mieć ustalenie:
- czy wyjaśniono charakter zabiegu,
- czy przedstawiono przeciwwskazania,
- czy poinformowano o typowych i istotnych powikłaniach,
- czy wyjaśniono możliwe następstwa,
- czy przedstawiono dostępne alternatywy,
- czy pacjent miał możliwość zadawania pytań,
- czy informacja była przekazana w sposób dla niego zrozumiały.
W jednej ze spraw dotyczących zabiegów estetycznych Sąd Najwyższy zaakcentował ustalenie, że pacjentka została poinformowana o możliwych powikłaniach i wyraziła należycie uświadomioną zgodę. Pokazuje to, że kwestia informacji i zgody jest przedmiotem realnego badania dowodowego, a nie wyłącznie formalnego sprawdzenia, czy sam ,,druczek’’ czy formularz został podpisany czy też nie.
CO W PRZYPADKU POWIKŁAŃ PO KWASIE HIALURONOWYM, BOTOKSIE ALBO INNYM PREPARACIE?
Każda taka sytuacja wymaga indywidualnej i wnikliwej oceny. Przykładowo po zabiegach z wykorzystaniem wypełniaczy mogą wystąpić obrzęki, asymetrie, infekcje lub inne komplikacje. Samo ich wystąpienie nie rozstrzyga jeszcze kwestii odpowiedzialności.
Trzeba ustalić m.in.:
czy pacjent został prawidłowo zakwalifikowany, czy zabieg przeprowadzono właściwą techniką, czy prawidłowo reagowano na pierwsze objawy powikłania oraz czy pacjent otrzymał właściwe zalecenia pozabiegowe.
W wielu sprawach kluczowa okazuje się nie tylko sama technika wykonania zabiegu, ale również to, jak gabinet zareagował, kiedy pacjent zgłosił pierwsze niepokojące objawy.
KTO ODPOWIADA ZA NIEUDANY ZABIEG MEDYCYNY ESTETYCZNEJ?
To jedno z pierwszych zagadnień, które należy ustalić przed skierowaniem sprawy do sądu i za zwyczaj poruszane w rozmowie z adwokatem od spraw medycznych.
Potencjalnie odpowiedzialność może ponosić:
- osoba bezpośrednio wykonująca zabieg,
- lekarz,
- podmiot leczniczy,
- klinika lub spółka prowadząca placówkę,
- inny przedsiębiorca świadczący daną usługę,
- a w odpowiednich przypadkach ubezpieczyciel odpowiedzialności cywilnej.
Nie zawsze więc pozew powinien być skierowany wyłącznie przeciwko osobie, która fizycznie wykonywała zabieg – w mojej praktyce taki wariant praktykowany jest dość rzadko (są inne w mojej ocenie bardziej korzystne dla Klienta kancelarii).
W praktyce przed wszczęciem postępowania należy ustalić kto był stroną umowy, w jakim charakterze działała osoba wykonująca procedurę oraz czy istnieje ubezpieczyciel, do którego można skierować roszczenie.
JAK UDOWODNIĆ, ŻE ZABIEG ZOSTAŁ WYKONANY NIEPRAWIDŁOWO?
Sprawy dotyczące błędów medycznych i nieprawidłowo przeprowadzonych zabiegów estetycznych należą do postępowań wymagających odpowiedniego przygotowania materiału dowodowego. Samo twierdzenie pacjenta, że efekt zabiegu jest nieprawidłowy, zazwyczaj nie będzie wystarczające do wygrania sprawy w sądzie.
Podstawowymi dowodami mogą być:
- pełna dokumentacja medyczna,
- dokumentacja zabiegu,
- karta kwalifikacji do zabiegu,
- formularz świadomej zgody,
- informacje o zastosowanym preparacie,
- zdjęcia wykonane przed zabiegiem,
- zdjęcia bezpośrednio po zabiegu,
- fotografie pokazujące rozwój powikłań,
- dokumentacja późniejszego leczenia,
- opinie i zaświadczenia innych lekarzy,
- rachunki i faktury,
- korespondencja z kliniką,
- zeznania świadków.
W postępowaniu sądowym bardzo często zasadnicze znaczenie ma opinia biegłego odpowiedniej specjalności.
To biegły może ocenić, czy sposób przeprowadzenia procedury odpowiadał aktualnej wiedzy medycznej i standardowi wymaganej staranności oraz czy stwierdzona szkoda pozostaje w związku z działaniem lub zaniechaniem osoby wykonującej zabieg.
SĄD NAJWYŻSZY A SPRAWY BŁĘDÓW W ZABIEGACH MEDYCYNY ESTETYCZNEJ
Czasem zdarza się też tak, że sprawy dotyczące medycyny estetycznej rzeczywiście trafiają również do Sądu Najwyższego. Przykładowo w sprawie I CSK 3221/24 roszczenia pacjentki obejmowały odszkodowanie, zadośćuczynienie oraz zadośćuczynienie związane z prawami pacjenta, a ich źródłem miały być błędy przy zabiegach z zakresu medycyny estetycznej – dokładniej ujmując i przytaczając fragment tegoż orzeczenia to:
,,Powódka (XYZ) po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa, domagała się zapłaty od pozwanej (XYZ) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej : odszkodowania w wysokości 58 611,99 zł; zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w wysokości 120 000 zł; zadośćuczynienia za naruszenie praw pacjenta w wysokości 20 000 zł. Ponadto powódka domagała się ustalenia odpowiedzialności pozwanego za ewentualne przyszłe szkody, na które jest narażona, powstałe w wyniku błędnego działania pozwanego. Źródłem roszczeń powódki miały być błędy popełnione przez pozwanego przy wykonywaniu zleconych przez powódkę zabiegów z zakresu medycyny estetycznej.’’.
CO ZROBIĆ BEZPOŚREDNIO PO NIEUDANYM ZABIEGU?
Jeżeli pojawiły się powikłania, w pierwszej kolejności należy zadbać o zdrowie i – jeżeli jest to konieczne – skorzystać z odpowiedniej pomocy medycznej. Z punktu widzenia ewentualnego późniejszego postępowania warto jednak również odpowiednio zabezpieczyć dowody.
W szczególności warto:
- wykonać dokładną dokumentację fotograficzną – najlepiej regularnie, tak aby pokazać rozwój zmian;
- uzyskać pełną dokumentację medyczną z gabinetu lub kliniki;
- zabezpieczyć formularze zgody i dokumentację kwalifikacji do zabiegu;
- zachować całą korespondencję z osobą wykonującą zabieg i kliniką;
- zachować potwierdzenie zapłaty za zabieg;
- zbierać dokumentację dalszego leczenia;
- zachować wszystkie rachunki i faktury związane z leczeniem powikłań;
- nie ograniczać się wyłącznie do telefonicznych ustaleń z kliniką – istotne informacje warto potwierdzać również w formie pozwalającej później odtworzyć przebieg komunikacji.
Szczególnie istotne jest wykonanie zdjęć przed podjęciem zabiegu naprawczego, oczywiście o ile jego odroczenie nie zagraża zdrowiu pacjenta.
CZY MOŻNA ŻĄDAĆ ZWROTU KOSZTÓW ZABIEGU NAPRAWCZEGO?
W odpowiednich okolicznościach – tak.
Jeżeli konieczność przeprowadzenia kolejnej procedury jest następstwem nieprawidłowo wykonanego wcześniejszego zabiegu, koszt uzasadnionego leczenia naprawczego może stanowić element szkody.
Może chodzić przykładowo o:
- usunięcie lub korektę zastosowanego materiału,
- leczenie blizn,
- korektę asymetrii,
- zabieg chirurgiczny,
- leczenie dermatologiczne,
- laseroterapię,
- leczenie zakażenia,
- inne medycznie uzasadnione procedury naprawcze.
Należy jednak wykazać związek pomiędzy pierwotnym zabiegiem a koniecznością poniesienia kolejnych wydatków.
CZY MOŻNA OTRZYMAĆ ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA NARUSZENIE PRAW PACJENTA?
W określonych przypadkach podstawą odrębnego roszczenia może być naruszenie praw pacjenta.
Szczególne znaczenie może mieć:
prawo do informacji oraz prawo do wyrażenia świadomej zgody na świadczenie zdrowotne.
Roszczenie związane z naruszeniem praw pacjenta nie powinno być automatycznie utożsamiane z klasycznym roszczeniem dotyczącym uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Możliwa jest bowiem sytuacja, w której sama procedura została technicznie przeprowadzona prawidłowo, lecz naruszono autonomię pacjenta poprzez brak właściwej informacji albo przeprowadzenie interwencji bez należycie uświadomionej zgody. Sąd Najwyższy jednoznacznie wskazuje na znaczenie prawa pacjenta do samostanowienia i decydowania o własnym zdrowiu.
KLINIKA PROPONUJE BEZPŁATNĄ POPRAWKĘ – CZY TRZEBA SIĘ ZGODZIĆ?
Nie należy podejmować takiej decyzji automatycznie i bez zastanowienia.
Propozycja bezpłatnego zabiegu naprawczego może być korzystna, ale przed jej zaakceptowaniem warto ustalić przede wszystkim:
- jaka jest przyczyna dotychczasowego niepowodzenia,
- kto ma wykonać kolejny zabieg,
- na czym dokładnie ma on polegać,
- jakie wiąże się z nim ryzyko,
- czy istnieją alternatywne metody leczenia,
- czy wykonanie kolejnego zabiegu nie utrudni późniejszego ustalenia przyczyny pierwotnej szkody.
Przed przeprowadzeniem kolejnej ingerencji warto zabezpieczyć istniejącą dokumentację i stan miejscowy. W poważniejszych przypadkach zasadne może być również uzyskanie niezależnej konsultacji specjalisty niezwiązanego z gabinetem, w którym przeprowadzono pierwotny zabieg.
CZY TRZEBA POZYWAĆ KLINIKĘ OD RAZU?
Niekoniecznie. Przed skierowaniem pozwu możliwe jest wystąpienie z odpowiednio przygotowanym wezwaniem do zapłaty.
Powinno ono precyzyjnie wskazywać:
- zdarzenie będące podstawą odpowiedzialności,
- zarzucane nieprawidłowości,
- skutki zdrowotne,
- poniesione koszty,
- wysokość żądanego odszkodowania,
- wysokość żądanego zadośćuczynienia,
- jednoznaczny termin zapłaty.
W zależności od okoliczności możliwe jest również prowadzenie rozmów z ubezpieczycielem odpowiedzialności cywilnej.
Jeżeli dobrowolna zapłata nie nastąpi, kolejnym etapem może być skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego.
JAK DŁUGO TRWA SPRAWA O ODSZKODOWANIE ZA NIEUDANY ZABIEG MEDYCYNY ESTETYCZNEJ?
Nie istnieje jeden termin właściwy dla wszystkich spraw. Czas postępowania zależy m.in. od zakresu materiału dowodowego, liczby świadków oraz konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W praktyce właśnie opinia biegłego lub zespołu biegłych może być jednym z najważniejszych, ale również najbardziej czasochłonnych elementów procesu cywilnego o odszkodowanie.
Dlatego tak istotne jest odpowiednie przygotowanie sprawy jeszcze przed złożeniem pozwu i konsultacja z wyspecjalizowanym adwokatem.
NIEUDANY ZABIEG MEDYCYNY ESTETYCZNEJ – ADWOKAT WROCŁAW
Sprawy dotyczące nieudanych zabiegów medycyny estetycznej wymagają połączenia analizy prawnej z dokładną oceną dokumentacji medycznej.
Jeżeli zabieg przeprowadzony we Wrocławiu lub na terenie Dolnego Śląska zakończył się poważnymi powikłaniami, przed wystąpieniem z roszczeniem warto ustalić przede wszystkim:
kto odpowiada za szkodę, czy zabieg przeprowadzono zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, czy pacjent został prawidłowo zakwalifikowany, czy uzyskano świadomą zgodę oraz jakie roszczenia można udokumentować.
W zależności od przypadku możliwe może być dochodzenie odszkodowania, zadośćuczynienia oraz roszczeń związanych z naruszeniem praw pacjenta.
NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA – FAQ
Czy po źle wykonanym zabiegu medycyny estetycznej należy mi się odszkodowanie?
Może przysługiwać, jeżeli można wykazać podstawy odpowiedzialności osoby wykonującej zabieg lub podmiotu prowadzącego placówkę oraz związek pomiędzy nieprawidłowością a powstałą szkodą.
Czy podpisanie zgody wyklucza możliwość dochodzenia odszkodowania?
Nie. Zgoda na zabieg nie oznacza zgody na jego nieprawidłowe wykonanie. Ponadto znaczenie ma to, czy zgoda była rzeczywiście świadoma i poprzedzona przekazaniem odpowiedniej informacji o zabiegu i jego ryzyku.
Czy mogę żądać pieniędzy za blizny po zabiegu?
Jeżeli blizny pozostają następstwem zdarzenia, za które ponosi odpowiedzialność osoba wykonująca zabieg lub klinika, mogą mieć znaczenie zarówno dla wysokości zadośćuczynienia, jak i dla odszkodowania obejmującego uzasadnione koszty leczenia.
Czy można żądać zwrotu pieniędzy za zabieg naprawczy?
Takie koszty mogą być dochodzone jako element szkody, jeżeli zabieg naprawczy był uzasadniony i pozostaje w odpowiednim związku z pierwotnym zdarzeniem.
Czy można pozwać klinikę medycyny estetycznej?
Tak, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istnieją podstawy jej odpowiedzialności. Przed wniesieniem pozwu należy jednak ustalić prawidłowo podmiot odpowiedzialny oraz podstawę prawną roszczenia.
Czy do sprawy potrzebny jest biegły?
W sprawach, w których konieczne jest ustalenie prawidłowości postępowania medycznego oraz związku przyczynowego, opinia biegłego odpowiedniej specjalności ma zazwyczaj bardzo istotne znaczenie.
Nieudany zabieg medycyny estetycznej – odszkodowanie | Adwokat Wrocław
Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu
Adwokat Wrocław
Karol Sobkowiak
tel. 515 585 052
ADWOKAT WROCŁAW – ADWOKAT LUBIN – ADWOKAT OLEŚNICA – ADWOKAT WOŁÓW – ADWOKAT TRZEBNICA – ADWOKAT OŁAWA – ADWOKAT KOŁO – ADWOKAT ŚRODA ŚLĄSKA – ADWOKAT KALISZ – ADWOKAT OSTRÓW WLKP – ADWOKAT KONIN – ADWOKAT JELENIA GÓRA – ADWOKAT MILICZ