BŁĄD MEDYCZNY PODCZAS PORODU
Narodziny dziecka powinny być momentem radości. Niestety zdarzają się sytuacje, w których na skutek nieprawidłowego prowadzenia porodu, błędnej oceny stanu płodu albo zbyt późnej decyzji o zakończeniu ciąży cesarskim cięciem dochodzi do niedotlenienia dziecka, uszkodzenia jego układu nerwowego lub innych poważnych następstw zdrowotnych.
Nie każde powikłanie występujące podczas porodu oznacza jednak błąd medyczny. Poród jest procesem dynamicznym, a niektórych komplikacji nie można przewidzieć ani im zapobiec nawet przy prawidłowym postępowaniu personelu medycznego.
O odpowiedzialności szpitala można natomiast mówić wówczas, gdy lekarze, położne lub inne osoby uczestniczące w udzielaniu świadczeń zdrowotnych postępowały niezgodnie z aktualną wiedzą medyczną lub nie dochowały wymaganej staranności, a uchybienie to pozostaje w związku z szerokorozumianym uszczerbkiem na zdrowiu dziecka.
KIEDY KOMPLIKACJA PORODOWA MOŻE STANOWIĆ BŁĄD MEDYCZNY?
W sprawach dotyczących szkód okołoporodowych podstawowe znaczenie ma rozróżnienie pomiędzy powikłaniem, którego nie można było uniknąć, a następstwem nieprawidłowego działania lub zaniechania personelu medycznego.
Błąd może polegać zarówno na podjęciu niewłaściwej decyzji, jak i na niepodjęciu w odpowiednim czasie czynności, która w danych okolicznościach była medycznie konieczna.
W praktyce odpowiedzialność szpitala może być rozważana m.in. w przypadku:
· nieprawidłowej interpretacji zapisu KTG;
· braku odpowiedniej reakcji na nieprawidłową czynność serca płodu;
· zbyt rzadkiego lub niewłaściwego monitorowania stanu płodu;
· nieuzasadnionego kontynuowania porodu drogami natury mimo objawów zagrożenia dziecka;
· zbyt późnego podjęcia decyzji o wykonaniu cesarskiego cięcia;
· opóźnienia pomiędzy decyzją o cesarskim cięciu a jego faktycznym wykonaniem;
· niewłaściwego zastosowania oksytocyny lub innych leków wpływających na czynność skurczową macicy;
· nieprawidłowego przeprowadzenia porodu zabiegowego;
· niewłaściwego użycia próżnociągu położniczego albo kleszczy;
· niedostatecznego uwzględnienia czynników ryzyka istniejących jeszcze przed rozpoczęciem porodu;
· niewłaściwej organizacji pracy oddziału, w tym braku możliwości odpowiednio szybkiego przeprowadzenia pilnego cięcia cesarskiego;
· nieprawidłowego postępowania bezpośrednio po narodzinach dziecka, w szczególności opóźnienia koniecznej resuscytacji lub leczenia.
Ocena, czy w konkretnym przypadku rzeczywiście doszło do błędu, błędu medycznego, błędu lekarskiego wymaga jednak każdorazowo szczegółowej analizy dokumentacji medycznej oraz – w postępowaniu sądowym – wiadomości specjalnych biegłych.
NIEDOTLENIENIE OKOŁOPORODOWE A ODPOWIEDZIALNOŚĆ SZPITALA
Jednym z najpoważniejszych zdarzeń występujących podczas porodu jest niedotlenienie płodu.
Samo stwierdzenie niedotlenienia dziecka nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności szpitala. Kluczowe jest ustalenie jego przyczyny oraz odpowiedź na pytanie, czy personel medyczny mógł odpowiednio wcześnie rozpoznać zagrożenie i podjąć działania pozwalające uniknąć uszkodzenia zdrowia dziecka albo ograniczyć jego rozmiar.
W praktyce należy więc ustalić m.in.:
Czy stan dziecka był prawidłowo monitorowany?
Czy zapis KTG wskazywał na zagrożenie płodu?
Kiedy pojawiły się pierwsze niepokojące objawy?
Jak personel medyczny na nie zareagował?
Czy istniały wskazania do wcześniejszego zakończenia porodu?
Czy cesarskie cięcie zostało wykonane odpowiednio szybko?
Czy wcześniejsze zakończenie porodu mogło zapobiec uszkodzeniu mózgu dziecka?
Właśnie rekonstrukcja przebiegu zdarzeń – niekiedy niemal minuta po minucie – może mieć zasadnicze znaczenie dla oceny odpowiedzialności, jak też dla kompletności i fachowości opinii biegłych, którzy z reguły im większym, im pełniejszym materiałem aktowym dysponują, są w stanie szczegółowo wypowiedzieć się w zakresie kto i na jakim etapie stosowania procedur medycznych popełnił błąd.
NIEPRAWIDŁOWA INTERPRETACJA KTG
W wielu sprawach dotyczących szkód okołoporodowych jednym z najważniejszych dowodów jest zapis kardiotokograficzny (KTG).
Badanie pozwala monitorować m.in. czynność serca płodu oraz czynność skurczową macicy, ogólnie mówiąc i drastycznie upraszczając to właśnie badanie pozwala kontrolować stan płodu. Nieprawidłowości zapisu mogą stanowić sygnał pogarszającego się stanu dziecka i wymagać dalszej diagnostyki, wzmożonego nadzoru albo pilnego zakończenia porodu.
Problem prawny pojawia się w szczególności wtedy, gdy niepokojący zapis został:
· przeoczony,
· nieprawidłowo zinterpretowany,
· zbagatelizowany,
· niewłaściwie udokumentowany,
· albo prawidłowo rozpoznany, lecz nie spowodował odpowiednio szybkiej reakcji.
Dlatego w sprawie dotyczącej błędu okołoporodowego istotne jest zabezpieczenie oryginalnego i pełnego zapisu KTG, a nie wyłącznie opisów znajdujących się w historii choroby.
ZBYT PÓŹNE CESARSKIE CIĘCIE
Szczególną grupę spraw stanowią przypadki, w których zarzut dotyczy opóźnienia wykonania cesarskiego cięcia.
Nie chodzi przy tym wyłącznie o ustalenie, czy cesarskie cięcie ostatecznie wykonano. Należy zbadać cały proces decyzyjny np. kiedy pojawiły się wskazania do zakończenia porodu, kiedy lekarz je rozpoznał, kiedy podjęto decyzję o operacji i kiedy dziecko rzeczywiście zostało wydobyte.
Jeżeli stan płodu wymagał pilnego zakończenia ciąży, a mimo to przez kolejne minuty kontynuowano nieskuteczny lub niebezpieczny poród drogami natury, powstaje pytanie, czy wcześniejsza interwencja mogła zapobiec niedotlenieniu i jego następstwom. W takich sprawach czas może mieć fundamentalne znaczenie.
JAKIE SKUTKI MOŻE SPOWODOWAĆ BŁĄD OKOŁOPORODOWY?
Następstwa błędu podczas porodu mogą mieć bardzo różny charakter – od przemijających zaburzeń po ciężką, trwałą niepełnosprawność dziecka.
W najpoważniejszych przypadkach szkoda może wiązać się m.in. z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego, encefalopatią niedotlenieniowo-niedokrwienną, zaburzeniami neurologicznymi, padaczką, zaburzeniami rozwoju psychoruchowego czy mózgowym porażeniem dziecięcym.
Samo występowanie określonej choroby lub niepełnosprawności nie jest jednak dowodem błędu medycznego. W postępowaniu należy wykazać odpowiedni związek pomiędzy nieprawidłowością postępowania personelu a powstałą szkodą.
CO NALEŻY WYKAZAĆ, ABY SZPITAL PONOSIŁ ODPOWIEDZIALNOŚĆ?
W sprawie o odszkodowanie za błąd okołoporodowy zasadnicze znaczenie mają trzy elementy:
1. Nieprawidłowość postępowania personelu medycznego
Należy wykazać, że sposób postępowania odbiegał od standardu wymaganego w konkretnych okolicznościach.
2. Powstanie szkody
Szkodą może być zarówno uszczerbek na zdrowiu dziecka, jak również wynikające z niego konsekwencje majątkowe – przykładowo koszty leczenia, rehabilitacji, opieki, sprzętu medycznego czy dostosowania mieszkania do potrzeb osoby z niepełnosprawnością.
3. Związek przyczynowy (art. 361 Kodeks Cywilny)
Niezbędne jest wykazanie związku pomiędzy nieprawidłowym postępowaniem a uszkodzeniem zdrowia dziecka. Innymi słowy, trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy gdyby personel postąpił prawidłowo, szkody można byłoby uniknąć albo jej rozmiar byłby mniejszy.
To właśnie zagadnienie związku przyczynowego jest często jednym z najbardziej spornych elementów procesu dotyczącego błędu medycznego.
JAKIE ROSZCZENIA MOGĄ PRZYSŁUGIWAĆ DZIECKU?
Jeżeli na skutek błędu podczas porodu dziecko doznało uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, zakres roszczeń może być bardzo szeroki.
W zależności od okoliczności sprawy możliwe jest dochodzenie przede wszystkim:
· zadośćuczynienia pieniężnego – mającego rekompensować krzywdę związaną z cierpieniem, ograniczeniami i konsekwencjami zdrowotnymi;
· odszkodowania – obejmującego uzasadnione koszty pozostające w związku ze szkodą;
· renty – w szczególności wtedy, gdy zwiększyły się potrzeby poszkodowanego, zmniejszyły jego widoki powodzenia na przyszłość albo utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej;
· wyłożenia z góry środków potrzebnych na leczenie lub przygotowanie do innego zawodu – jeżeli zachodzą ustawowe przesłanki.
W przypadku poszkodowanego dziecka z ciężkim uszkodzeniem neurologicznym roszczenia mogą obejmować koszty ponoszone przez wiele lat, a niekiedy przez całe życie.
Mogą to być przykładowo wydatki związane z rehabilitacją, fizjoterapią, leczeniem specjalistycznym, lekami, sprzętem ortopedycznym i rehabilitacyjnym, transportem, opieką osób trzecich, terapią, edukacją dostosowaną do potrzeb dziecka czy dostosowaniem miejsca zamieszkania.
CZY RODZICE RÓWNIEŻ MOGĄ MIEĆ WŁASNE ROSZCZENIA?
Należy odróżnić roszczenia przysługujące bezpośrednio dziecku od ewentualnych własnych roszczeń jego rodziców.
Możliwość dochodzenia przez rodziców świadczeń we własnym imieniu zależy od rodzaju i rozmiaru następstw zdarzenia oraz konkretnej podstawy prawnej. Nie należy zatem automatycznie utożsamiać roszczeń dziecka z roszczeniami jego rodziców.
Każdy taki przypadek powinien być oceniany indywidualnie, nie można przy tym zapomnieć że poród przy którym dopuszczono się błędów medycznych może skutkować również daleko idącymi i rozległymi uszkodzeniami czy uszczerbkiem na zdrowiu samej matki dziecka.
DOKUMENTACJA MEDYCZNA – PODSTAWOWY MATERIAŁ DOWODOWY W SPRAWACH O BŁĄD MEDYCZNY
Rodzice, którzy podejrzewają błąd medyczny podczas porodu, powinni przede wszystkim uzyskać pełną dokumentację medyczną dotyczącą ciąży, porodu oraz leczenia dziecka po narodzinach.
Szczególne znaczenie mogą mieć np.:
· historia ciąży;
· karta przebiegu ciąży;
· dokumentacja przyjęcia do szpitala;
· historia choroby z oddziału położniczego;
· karta obserwacji porodu;
· partogram;
· zapisy KTG;
· dokumentacja dotycząca podawanych leków;
· dokumentacja anestezjologiczna;
· protokół operacyjny cesarskiego cięcia;
· dokumentacja neonatologiczna;
· wyniki gazometrii krwi pępowinowej;
· punktacja Apgar;
· dokumentacja resuscytacji noworodka;
· wyniki badań obrazowych i neurologicznych;
· dokumentacja dalszego leczenia i rehabilitacji dziecka.
Nie należy ograniczać się wyłącznie do wypisu ze szpitala. W sprawach o błąd medyczny znaczenie może mieć dokument, który dla pacjenta na pierwszy rzut oka wydaje się mało istotny.
DLACZEGO GODZINY WPISANE DO DOKUMENTACJI SĄ TAK WAŻNE?
W sprawach dotyczących błędów medycznych, błędów okołoporodowych szczególnie istotna jest chronologia zdarzeń.
Znaczenie mogą mieć różnice wynoszące nie godziny, lecz kilkanaście, a czasem nawet kilka minut.
Dlatego analizując dokumentację, warto zestawić ze sobą godziny:
· rozpoczęcia nieprawidłowości w zapisie KTG;
· badania pacjentki przez lekarza;
· wezwania lekarza;
· podjęcia decyzji o cesarskim cięciu;
· rozpoczęcia przygotowania do operacji;
· rozpoczęcia zabiegu;
· wydobycia dziecka;
· rozpoczęcia resuscytacji.
Rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami również mogą mieć znaczenie dowodowe w toku procesu sądowego.
KTO OCENIA, CZY DOSZŁO DO BŁĘDU?
Ostateczna ocena prawna należy do sądu, jednak sprawy dotyczące błędów okołoporodowych niemal zawsze wymagają opinii biegłych posiadających wiadomości specjalne.
W zależności od charakteru sprawy mogą być potrzebne opinie specjalistów z zakresu:
· ginekologii i położnictwa,
· neonatologii,
· neurologii dziecięcej,
· radiologii,
· rehabilitacji,
· a w określonych przypadkach także innych specjalności.
Zadaniem biegłych jest m.in. ustalenie, czy postępowanie personelu było prawidłowe, kiedy wystąpiło zagrożenie płodu, czy należało wcześniej zakończyć poród oraz czy prawidłowe postępowanie dawało możliwość uniknięcia szkody.
PRZEDAWNIENIE – NIE WARTO ZWLEKAĆ Z ANALIZĄ SPRAWY
W sprawach o naprawienie szkody na osobie obowiązują szczególne reguły dotyczące przedawnienia, a ustawodawca przewidział dodatkową ochronę osób małoletnich.
Nie oznacza to jednak, że z analizą sprawy warto czekać.
Z upływem czasu uzyskanie kompletnego materiału dowodowego może stać się trudniejsze. Dlatego w przypadku podejrzenia błędu podczas porodu , błędu medycznego warto możliwie wcześnie zabezpieczyć dokumentację i poddać ją analizie wraz z adwokatem od spraw medycznych.
PODEJRZENIE BŁĘDU PODCZAS PORODU – OD CZEGO ZACZĄĆ?
Pierwszym krokiem nie powinno być automatyczne założenie, że doszło do błędu medycznego. Należy przede wszystkim ustalić fakty.
W praktyce analiza sprawy powinna obejmować przykładowo:
1. zebranie pełnej dokumentacji medycznej matki i dziecka;
2. odtworzenie chronologii porodu;
3. analizę zapisów KTG i dokumentacji położniczej;
4. ustalenie momentu pojawienia się objawów zagrożenia płodu;
5. ocenę reakcji lekarzy i położnych;
6. ustalenie przyczyny uszkodzenia zdrowia dziecka;
7. ocenę związku pomiędzy ewentualnym uchybieniem a powstałą szkodą;
8. określenie aktualnych i przyszłych potrzeb dziecka oraz możliwych roszczeń.
Dopiero taka analiza pozwala odpowiedzialnie ocenić, czy istnieją podstawy do wystąpienia przeciwko szpitalowi lub innemu podmiotowi odpowiedzialnemu z roszczeniami, faktem jest jednak iż w praktyce nie zawsze na etapie formułowania pozwu pacjent ma możliwość dysponowania wszystkimi dokumentami wymienionymi w niniejszym artykule, to zdecydowanie nie zamyka drogi do wystąpienia do sądu.
BŁĄD PODCZAS PORODU – KRÓTKIE PODSUMOWANIE
Nie każdy dramatyczny przebieg porodu oznacza błąd medyczny. Jednocześnie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu dziecka nie należy automatycznie uznawać za nieuniknione powikłanie.
Jeżeli istnieje podejrzenie, że personel nie rozpoznał na czas zagrożenia, nieprawidłowo zinterpretował odczytu z nadania KTG, zbyt długo kontynuował poród drogami natury, opóźnił decyzję o cesarskim cięciu albo nie podjął innego koniecznego działania, zasadne może być szczegółowe zbadanie prawidłowości postępowania szpitala i osób odpowiedzialnych.
W sprawach dotyczących szkód okołoporodowych szczególne znaczenie mają dokumentacja medyczna, zapis KTG, dokładna chronologia wydarzeń oraz opinie specjalistów.
Jeżeli błąd medyczny doprowadził do trwałego uszczerbku na zdrowiu dziecka, odpowiedzialność może obejmować nie tylko jednorazowe zadośćuczynienie i odszkodowanie, ale również świadczenia związane z jego zwiększonymi potrzebami w przyszłości.
Ważne!!! Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny przez zarówno pacjenta ale i adwokata – zarówno pod kątem tego, czy rzeczywiście doszło do nieprawidłowości, jak i tego, czy istnieje związek pomiędzy tą nieprawidłowością a stanem zdrowia dziecka.
Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu
Adwokat Wrocław
Karol Sobkowiak
tel. 515 585 052
ADWOKAT WROCŁAW – ADWOKAT LUBIN – ADWOKAT OLEŚNICA – ADWOKAT WOŁÓW – ADWOKAT TRZEBNICA – ADWOKAT OŁAWA – ADWOKAT KOŁO – ADWOKAT ŚRODA ŚLĄSKA – ADWOKAT KALISZ – ADWOKAT OSTRÓW WLKP – ADWOKAT KONIN – ADWOKAT JELENIA GÓRA – ADWOKAT MILICZ