Wytwarzanie, przetwarzanie, przerabianie środków odurzających, substancji psychotropowych lub nowych substancji psychoaktywnych albo przetwarzanie słomy makowej stanowi poważne przestępstwo.
Wedle komentatorów prawa po dziś dzień istnieje pewne pole do sporów jeśli chodzi o kwestię samej definicji znamienia – wytwarzanie - o czym poniżej.
Wytwarzanie narkotyków w znaczeniu szerokiej interpretacji to czynności za pomocą których mogą być otrzymywane środki odurzające i psychotropowe. W przypadku ziela konopi to wszystkie czynności po zbiorze roślin, które zmierzają do otrzymania suszu konopi, np. odcinanie poszczególnych części rośliny, przygotowanie do suszenia, suszenie, segregowanie itd.
Wytwarzanie narkotyków obejmuje zatem wszelkie czynności, za pomocą których można otrzymać substancje psychoaktywne i zabronione, co szczególnie istotne, pojęcie wytwarzanie w rozumieniu ustawy antynarkotykowej nie ogranicza się tylko do skomplikowanych procesów laboratoryjnych, dość często w praktyce są to czynności nieskomplikowane technicznie, a podejmowane po zbiorze roślin narkotycznych.
Jednak wedle stanowiska również uwidocznionego w wyrokach sądowych które zapadają w sprawach o tzw. wytwarzanie narkotyków, istnieje pogląd wedle którego sam proces przystąpienia do wytwarzania tj. faza wyraźnie początkowa (bez oddzielenia substancji narkotycznej) winna być interpretowana jako samo usiłowanie popełnienia omawianego przestępstwa – tak też wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2019 r. II AKa 221/19 ,w dalszej części artykułu na naszym kancelaryjnym blogu cytowany.
Na marginesie można wtrącić ,że kwestia kwalifikowania czynu karalnego jako li tylko usiłowanie może wpływać na wysokość orzekanej kary.
WYTWARZANIE, PRZETWARZANIE, PRZERABIANIE ŚRODKÓW ODURZAJĄCYCH, SUBSTANCJI PSYCHOTROPOWYCH WEDLE USTAWY O PRZECIWDZIAŁANIU NARKOMANII
Art. 53 Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii
1. Kto, wbrew przepisom ustawy, wytwarza, przetwarza albo przerabia środki odurzające lub substancje psychotropowe albo przetwarza słomę makową, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
1a. Kto, wbrew przepisom ustawy, wytwarza, przetwarza albo przerabia nowe substancje psychoaktywne, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.
2. Jeżeli przedmiotem czynu, o którym mowa w ust. 1 lub 1a, jest znaczna ilość środków odurzających, substancji psychotropowych, słomy makowej lub nowych substancji psychoaktywnych, lub czyn ten został popełniony w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, sprawca podlega grzywnie i karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20.
W kontekście powyższego przepisu warto nadmienić, że prawo karne rozróżnia pojęcie występku oraz zbrodni, przy tym zbrodnia to najcięższy rodzaj przestępstwa, czyn zabroniony przez prawo karne, zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata albo karą jeszcze surowszą, który można popełnić tylko umyślnie. Jak wskazano powyżej w polskim prawie dzieli się szerokorozumiane przestępstwa na zbrodnie i występki, gdzie zbrodnia jest czynem o najwyższym ciężarze gatunkowym
Cytowany przepis w wariancie przewidującym karalność zaostrzoną, kwalifikowana tj. czyn opisany w art. art. 53 ust. 2 Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii stanowi zbrodnię.
POJĘCIE ZNACZNEJ ILOŚCI ŚRODKÓW ODURZAJĄCYCH
Znaczna ilość stanowi kryterium obiektywne i jest mierzona ilością porcji konsumpcyjnych (różnych wagowo w zależności od rodzaju narkotyku, a konkretnie jego mocy odurzającej, inna bowiem będzie gramatura porcji jednorazowego odurzenia użytkownika dla ziela marihuany, a inna dla pochodnych amfetaminy itd.), niezależne od tego, czy środek odurzający lub substancja psychotropowa przeznaczone są do zaspokojenia własnych potrzeb sprawcy, czy też sprawca ma względem nich inne zamiary w tym do dystrybuowania narkotyku, handlu narkotykami.
Wedle przyjętej nieformalnej definicji, popieranej w wyrokach sądów w sprawach dotyczących przestępczości narkotykowej, w tym o produkcję i wytwarzanie narkotyków - znaczna ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych jest to taka ilość, która mogłaby jednorazowo zaspokoić potrzeby co najmniej kilkudziesięciu osób uzależnionych, inaczej mówiąc z której można wytworzyć ilość porcji dla zaspokojenia kilkudziesięciu osób.
PRODUKCJA NARKOTYKÓW A WYROKI SĄDÓW
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 31 maja 2023 r. II AKa 55/22.
,,Jeżeli przedmiotem czynności wykonawczej przestępstw określonych w ustawie z 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii jest taka ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, która mogłaby jednorazowo zaspokoić potrzeby co najmniej kilkudziesięciu osób uzależnionych, to jest to znaczna ilość w rozumieniu tej ustawy.’’
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2023 r. II AKa 501/21.
,,Jeżeli zachodziło jedno składające się z kilku elementów przestępcze zachowanie oskarżonego zmierzające - poprzez uprawę - do uzyskania gotowego środka odurzającego, to uprawa konopi winna być traktowana jako zachowanie współukarane względem wytworzenia środka odurzającego.’’
Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2022 r.
,,Z pola widzenia nie można tracić, że zazwyczaj zawartość substratu w konopiach ruderalis wynosi 5-10%. Zabezpieczony u oskarżonego susz posiadał jedynie 0,61 proc, co świadczy o jego niskiej jakości, a w efekcie o konieczności redukcji możliwości wytworzenia porcji handlowych do kilkunastu. Pomimo, że dla oceny znamienia "znacznej ilości" decydujące znaczenie ma kryterium ilościowe, nie bez znaczenie pozostaje kryterium jakościowe środka odurzającego. Inaczej należy wszak ocenić porcję handlową środka o wartości 5 bądź 10 proc. od porcji takiego środka o wartości 0,61 proc. Posiadając 81,83 gramów marihuany oskarżony mógł zatem wytworzyć jedynie kilkanaście porcji handlowych o odpowiedniej jakości. Na własne potrzeby konsumpcyjne oskarżony mógł zaś zażywać środek o niższej jakości.’’
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2022 r. II AKa 11/22.
Dla bytu przestępstwa z art. 53 Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie jest konieczne ustalenie, np. które części marihuany zostały poporcjowane. Znamię czasownikowe "wytwarza" oznacza w tym wypadku czynności, za pomocą których mogą być otrzymywane środki odurzające. Proces wytwarzania środków odurzających, substancji psychotropowych lub nowych substancji psychoaktywnych może być w niektórych przypadkach bardzo skomplikowany, w innych - niezwykle prosty. (…) Samo suszenie jest jednym ze sposobów wytworzenia.’’
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2021 r. III KK 86/21.
,,Wytwarzaniem środka odurzającego - w sytuacji gdy inne przepisy tej ustawy odrębnie penalizują zakazaną uprawę określonej rośliny (np. konopi) oraz zbiór z niej takich jej części, które same są już uznawane za środek odurzający (np. ziela i żywicy konopi) - są dopiero takie dalsze czynności podejmowane po zbiorze (np. suszenie), za pomocą których otrzymuje się gotowy środek odurzający zdatny do użycia, a więc określony preparat danej rośliny, np. susz konopi.’’
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2019 r. II AKa 221/19.
,,Czyn z art. 53 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii jest przestępstwem materialnym, którego dokonanie następuje z chwilą wytworzenia, przetworzenia lub przerobienia substancji narkotycznej, a nie już z momentem rozpoczęcia tych czynności. Przystąpienie do wytwarzania, np. suszenia, segregowania, rozdrabniania bez uzyskania końcowego efektu w postaci substancji narkotycznej gotowej do użycia jako bezpośrednio zmierzającej do wytworzenia, stanowi usiłowanie.’’
Ważne!!! Różnorodność dostępnych środków odurzających niewątpliwie może prowokować do teoretycznych rozważań dotyczących tego, czy taka sama ilość (rozumiana jako waga lub objętość) środka stanowić może raz ilość znaczną, a raz nie będącą znaczną, w zależności od rodzaju środka, a zwłaszcza tego, czy jest to tzw. twardy, czy też miękki narkotyk.
Ważne!!! Mimo pewnych rozbieżności interpretacyjnych odnośnie omawianego zagadnienia warto nadmienić, że zdecydowana większość komentatorów uważa, że samo kryterium wysokich potrzeb osoby uzależnionej i wynikająca z tego wyjątkowo duża liczba porcji środka odurzającego koniecznego do jej zaspokojenia, nie mogą podwyższać pułapu koniecznego do przyjęcia tzw. znacznej ilości środków odurzających w rozumieniu art. 53 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Poziom ten jest zdeterminowany obiektywnie znaczną ilością środka odurzającego, bez powiązania z potrzebami konkretnych konsumentów tych środków.
Ważne!!! Fakt, że w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii pojęcie znacznej ilości środków odurzających pozostawiono do uznania sądów, wręcz nakazuje im, żeby przy kwalifikowaniu przestępstw z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii sądy powszechne brały pod uwagę wszystkie ich okoliczności, to jest zarówno fizyczną wagę, czyli ilość środków odurzających, substancji psychotropowych i słomy makowej, rodzaj środka, jak też takie okoliczności jak przeznaczenie, wyrządzona szkoda, a także zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka, a więc całokształt okoliczności stanowiących o społecznej szkodliwości przestępstwa.
Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu
Adwokat Wrocław
Karol Sobkowiak
tel. 515 585 052
ADWOKAT WROCŁAW – ADWOKAT LUBIN – ADWOKAT OLEŚNICA – ADWOKAT WOŁÓW – ADWOKAT TRZEBNICA – ADWOKAT OŁAWA – ADWOKAT KOŁO – ADWOKAT ŚRODA ŚLĄSKA – ADWOKAT KALISZ – ADWOKAT OSTRÓW WLKP – ADWOKAT KONIN – ADWOKAT JELENIA GÓRA – ADWOKAT MILICZ