Według prawa obowiązującego w Polsce, osoby zatrzymane za posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych mogą zostać surowo ukarane.
Posiadanie narkotyków tzn. dzierżenie, dysponowanie, władanie przez krótszy lub dłuższy czas substancjami narkotycznymi, stanowi czyn zabroniony, jednak w każdej sprawie tego rodzaju bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, takie jak m.in. ilość zatrzymanych i posiadanych środków odurzających lub substancji psychotropowych, ich rodzaj i cel w jakim sprawca posiadał określone środki (w celu własnego użytku czy celem dystrybucji).
POSIADANIE NIEZNACZNEJ ILOŚCI ŚRODKÓW ODURZAJĄCYCH NA WŁASNY UŻYTEK – PODSTAWY UMORZENIA POSTĘPOWANIA
Artykuł 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przewiduje ,że jeżeli czyn posiadania narkotyków obejmuje środki odurzające lub substancje psychotropowe w ilości nieznacznej, przeznaczone na własny użytek sprawcy, postępowanie można umorzyć również przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, jeżeli orzeczenie wobec sprawcy kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu, a także stopień jego społecznej szkodliwości.
Artykuł 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, wyodrębnia odrębną od przewidzianych w art. 17 § 1 kodeksu postepowania karnego, niejako dodatkową podstawę umorzenia postępowania (w sprawach o przestępstwo posiadania środków odurzających, posiadanie narkotyków należy rozważać obie powołane podstawy do umorzenia równolegle). Jest to podstawa tzw. samoistna, autonomiczna dlatego też jej przytoczenie jako podstawa w postanowieniu o umorzeniu postępowania karnego jest wystarczające, bez dalszej potrzeby powoływania którejś ze wskazanych w przepisie art. 17 k.p.k. negatywnych okoliczności procesowych.
Negatywne przesłanki procesowe z art. 17 k.p.k. to okoliczności analizowane w każdej indywidualnej sprawie, które obligują Sąd do niewszczynania postępowania karnego lub jego umorzenia (nawet gdy istnieją formalne dowody przestępstwa) gdy postepowanie toczy się na etapie już po wniesieniu aktu oskarżenia.
Do negatywnych przesłanek procesowych nalezą m.in. stwierdzenie braku popełnienia czynu już na wstępnym etapie postepowania karnego (Prokurator również może wydać postanowienie w zakresie umorzenia postepowania), stwierdzenie braku znamion czynu zabronionego, okoliczność braku ujawnienia danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa, znikomą społeczną szkodliwość czynu, przedawnienie karalności danego przestępstwa.
POSIADANIE NIEZNACZNEJ ILOŚCI NARKOTYKÓW NA WŁASNY UŻYTEK - OKIEM SĄDU
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 23 lutego 2017 r. II AKa 247/16.
,,W świetle dyspozycji art. 62a ustawy z 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii przesłanką bezwarunkowego umorzenia postępowania jest taka ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, którą należy ocenić jako nieznaczną. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "nieznacznej ilości" środków odurzających lub substancji psychotropowych użytego w cyt. przepisie. Wobec braku definicji legalnej interpretując wyrażenie "nieznaczna ilość" użyte w art. 62a ustawy należy odwołać się do jego znaczenia językowego. Z tego punktu widzenia przez sformułowanie "nieznaczny" rozumie się niewielki, błahy. Na potrzeby niniejszych rozważań oznacza to zatem, że ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych wymagana dla zastosowania instytucji przewidzianej w art. 62a powinna być niewielka, mała. Ilość substancji będąca przedmiotem czynu zabronionego określonego w art. 62 ust. 1 lub 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, aby mogła być uznana za niewielką, nie powinna przekraczać kilku gramów. Sposób rozumienia nieznacznej ilości środków odurzających lub substancji psychotropowych jako przesłanki instytucji uregulowanej w art. 62a musi jednak uwzględniać nie tylko kryterium ilościowe odwołujące się do wagi tych substancji, ale również kryterium jakościowe. Przy interpretacji wyrażenia "nieznacznej ilości" jako przesłanki instytucji określonej w art. 62a nie należy ograniczać się tylko do wagi środków odurzających i substancji psychotropowych, gdyż należy również uwzględnić stężenie zabezpieczonej substancji pozwalające ocenić, ile można z niej zrobić jednorazowych dawek tej substancji. W celu ustalenia znaczenia pojęcia nieznacznej ilości środków odurzających lub substancji psychotropowych należy uwzględnić również - oprócz wymienionych kryteriów ilościowego i jakościowego - kryterium proporcji ilości zabezpieczonych substancji do potrzeb sprawcy.’’
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2009 r. II KK 197/08.
,,Podsumowując wyniki wykładni omawianego przepisu, stwierdzić zatem należy, że dysponowanie środkiem odurzającym (lub substancją psychotropową) związane z zażywaniem go lub chęcią niezwłocznego zażycia przez osobę dysponującą nim, nie jest posiadaniem tego środka (lub substancji) w rozumieniu art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Poza obszarem penalizacji nadal pozostaje więc proces zażywania środka odurzającego lub substancji psychotropowej, który przecież zawsze nierozerwalnie wiąże się z jakąś formą "posiadania", "dysponowania", "dzierżenia", czy po prostu "trzymania" tego środka (substancji). Na użytek tego "procesu zażywania", przytoczone określenia muszą być traktowane jako synonimy oderwane od znaczenia nadanego im przez poszczególne dziedziny prawa. Raz jeszcze zatem stwierdzić należy, że samo zażywanie narkotyków nie jest przez obowiązujące w Polsce przepisy prawa penalizowane, ani wprost, ani poprzez przepisy zakazujące posiadania takich środków lub substancji.’’
W ocenie Sądu wyrażonej w cytowanym orzeczeniu, zasługuje na aprobatę każda wykładnia przepisów, która zmierza do zacieśnienia odpowiedzialności za samo posiadanie środków odurzających i substancji psychotropowych do tych kategorii osób, które za takie posiadanie powinny odpowiadać karnie, tj. do dealerów narkotykowych.
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 2024 r. IV KK 185/24.
,,Artykuł 62a ustawy z 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii nie ma charakteru stanowczego. Stanowi samoistną podstawę mechanizmu redukcji karania, ale o fakultatywnym charakterze. Natomiast zagadnienia niecelowości ukarania związane są z przesłankami zawartymi w art. 53 i 54 k.k. i są zarezerwowane systemowo (i konstytucyjnie) dla niezawisłego sądu. Tylko sąd jest uprawniony do wymierzenia kary czy także do zadecydowania o braku konieczności jej wymierzenia lub jej wymiaru w oparciu o przesłanki związane nie tylko z samym czynem i obiektywnymi kryteriami jego tyczącymi się, ale i cechami sprawcy.’’
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24 maja 2021 r. II AKa 364/20.
,,Przepis art. 62a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii ma charakter fakultatywny, przewidując uprawnienie organów procesowych do umorzenia postępowania, a nie nakaz takiego postąpienia. (…) Przesłankami uzasadniającymi umorzenie postępowania są dodatkowo okoliczności popełnienia czynu oraz stopień jego szkodliwości społecznej wyrażającej się również w motywacji sprawcy.’’
Ważne!!! Negatywne przesłanki procesowe to ogólnie mówiąc warunki dopuszczalności postępowania karnego, a ich wystąpienie uniemożliwia jego dalsze prowadzenie – w praktyce często rolą adwokata w sprawach o posiadanie narkotyków jest analiza tego właśnie kierunku prowadzenia obrony.
Ważne!!! W Polsce posiadanie narkotyków jest nielegalne i surowo zabronione, teoretycznie niezależnie od ilości posiadanej substancji, tym samym nawet posiadanie niewielkiej ilości narkotyków może skutkować konsekwencjami przewidzianymi przez prawo karne.
Ważne!!! Posiadanie nieznacznej ilości narkotyków na własny użytek pozwala aby Sąd zastosował łagodniejszy wymiar kary za określone przestępstwo narkotykowe. W określonych okolicznościach posiadanie nieznacznej ilości narkotyków na własny użytek może stanowić podstawę do nawet umorzenia postępowania – inaczej mówiąc zakończenia sprawy bez wyroku skazującego.
Ważne!!! Masz prawo do kontaktu z adwokatem i jako osoba w stosunku do której realizowane są określone czynności, wcale nie musisz składać wyjaśnień bez obecności adwokata. Pamiętaj, że masz prawo odmówić złożenia wyjaśnień, nikt bowiem nie ma obowiązku wykazywania swojej niewinności, to Tobie organy ścigania w tym Prokurator muszą udowodnić winę za zarzucane przestępstwo.
Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu
Adwokat Wrocław
Karol Sobkowiak
tel. 515 585 052
ADWOKAT WROCŁAW – ADWOKAT LUBIN – ADWOKAT OLEŚNICA – ADWOKAT WOŁÓW – ADWOKAT TRZEBNICA – ADWOKAT OŁAWA – ADWOKAT KOŁO – ADWOKAT ŚRODA ŚLĄSKA – ADWOKAT KALISZ – ADWOKAT OSTRÓW WLKP – ADWOKAT KONIN – ADWOKAT JELENIA GÓRA – ADWOKAT MILICZ